"Hissedilen" sıcaklık nasıl hesaplanır?

“Hissedilen” sıcaklık (diğer adıyla görünen/aparan sıcaklık) hava koşullarını, açıkta kalan ciltte genelde nasıl hissedildiğine dair tek bir değere çevirmeyi amaçlar. Termometreden doğrudan okunan bir ölçüm değildir: genellikle hava sıcaklığını nem ve/veya rüzgârla birleştiren hesaplanmış bir değerdir.

Çoğu tahminde ve uygulamada hissedilen sıcaklık, koşullara göre iki farklı indexten biri ile hesaplanır:

1) Hava soğukken: rüzgâr soğuğu (wind chill)

Rüzgâr, vücudun etrafındaki ince “daha sıcak hava” yalıtım tabakasını bozarak cildinizden ısı kaybını hızlandırır. Bu yüzden rüzgârlı bir 0°C, sakin bir 0°C’den daha soğuk hissedebilir.

Yaygın kullanılan formüllerden biri NWS/Environment Canada wind chill indeksidir (hava sıcaklığı °C, 10 m’de rüzgâr hızı km/s):

WCI = 13.12 + 0.6215T - 11.37V^0.16 + 0.3965TV^0.16

Burada:

• T hava sıcaklığıdır (°C)
• V rüzgâr hızıdır (km/s)

Notlar:

• Wind chill, serin/soğuk sıcaklıklarda ve hissedilir rüzgârda anlamlıdır (sakin havada değil).
• Hangi eşiklerin altında/üstünde uygulanacağı, kaynağa göre biraz değişebilir.

2) Hava sıcakken: ısı indeksi (sıcaklık + nem)

Nem yüksek olduğunda ter daha yavaş buharlaşır. Buharlaşma vücudun temel soğutma mekanizmalarından biridir; bu azaldığında sıcak hava daha bunaltıcı hissedilir.

ABD’de birçok kaynak NWS heat index değerini kullanır; bu çoğu zaman Rothfusz regresyonuna (sıcaklık ve bağıl nem) dayanır. Diğer ülkelerde Humidex (Kanada) veya başka görünen sıcaklık formülleri gösterilebilir; ancak fikir aynıdır: insan konforsuzluğunu yaklaşıklemek için sıcaklık ile nemi birleştirmek.

Notlar:

• Heat index türü formüller genellikle sadece bir sıcaklık eşiğinin üzerinde uygulanır (çoğu zaman 27°C / 80°F civarı).
• Çok kuru havada, ter kolay buharlaştığı için hissedilen sıcaklık, gerçek sıcaklıktan daha düşük olabilir.

Neden farklı kaynaklar aynı sonucu vermez?

Hissedilen sıcaklık tek ve evrensel bir sayı değildir. İki uygulama farklı değer gösterebilir çünkü:

• Farklı indeksler kullanabilir (heat index vs humidex vs başka).
• Rüzgâr ortalamasını farklı varsayabilir (hamle vs sürekli, yerden yükseklik, istasyonun maruziyeti).
• Güneş radyasyonu ve bulutluluğu dahil edebilir ya da etmeyebilir.
• Yuvarlama ve eşik kuralları farklı olabilir (“X’in altında wind chill”, “Y’nin üstünde heat index”).

“Hissedilen” neleri kapsamaz?

Doğru hesaplandığında bile genelde şunları tam yakalayamaz:

• Kıyafet ve aktivite düzeyi (koşmak vs durmak).
• Güneş açısı ve doğrudan güneşlenme (güneşli bir kış günü, wind chill’in söylediğinden daha ılık hissedebilir).
• Gölge vs güneş, ıslak cilt ve rüzgârdan yerel korunma.

Pratik bir çıkarım

Hissedilen sıcaklığı, gerçek sıcaklığın yerine değil, hızlı bir konfor/risk göstergesi olarak düşünün:

• Soğuk maruziyeti riski için rüzgâr + sıcaklığı kontrol edin (wind chill koşulları).
• Sıcak stresi riski için nem + sıcaklığı kontrol edin (heat index / humidex) ve güneş maruziyetini hesaba katın.