Як разлічваюць «адчувальную» тэмпературу

«Адчувальная» тэмпература (яе яшчэ называюць ўяўнай тэмпературай) — гэта спроба перакласці ўмовы надвор’я ў тое, як цёпла або халодна звычайна адчуваецца на адкрытай скуры. Гэта не прамое вымярэнне тэрмометрам: гэта разліковая велічыня, якая часта спалучае тэмпературу паветра з вільготнасцю і/ці ветрам.

У большасці прагнозаў і праграм «адчуваецца як» лічаць з дапамогай аднаго з двух індэксаў у залежнасці ад умоў:

1) Калі халодна: wind chill (ахалоджванне ветрам)

Вецер паскарае страту цяпла скурай, разбураючы тонкі «ізаляцыйны» слой больш цёплага паветра каля цела. Таму ветраныя 0°C могуць адчувацца халадней, чым 0°C пры штылі.

Адна з найбольш ужываных формул — індэкс wind chill NWS/Environment Canada (тэмпература ў °C, хуткасць ветру на 10 м у км/г):

WCI = 13.12 + 0.6215T - 11.37V^0.16 + 0.3965TV^0.16

Дзе:

• T — тэмпература паветра ў °C
• V — хуткасць ветру ў км/г

Заўвагі:

• Wind chill мае сэнс для прахалодных/халодных тэмператур і істотнага ветру (не для штылю).
• Розныя сэрвісы могуць мець крыху розныя парогі, калі яго ўжываць.

2) Калі горача: індэкс спёкі (тэмпература + вільготнасць)

Пры высокай вільготнасці пот выпараецца павольней. Выпарэнне — адзін з галоўных механізмаў астуджэння цела, таму калі яно працуе горш, спёка адчуваецца мацней.

У ЗША многія сэрвісы выкарыстоўваюць heat index NWS, часта на аснове рэгрэсіі Rothfusz (тэмпература і адносная вільготнасць). У іншых краінах могуць паказваць Humidex (Канада) ці іншыя формулы ўяўнай тэмпературы, але ідэя тая ж: аб’яднаць цяпло і вільготнасць, каб прыблізна ацаніць чалавечы дыскамфорт.

Заўвагі:

• Формулы тыпу heat index звычайна ўжываюць толькі вышэй цёплага парогу (часта каля 27°C / 80°F).
• У вельмі сухім паветры «адчувальная» тэмпература можа быць ніжэй за рэальную: пот выпараецца эфектыўна.

Чаму розныя крыніцы не заўсёды супадаюць

«Адчувальная» тэмпература не з’яўляецца адным універсальным лікам. Дзве праграмы могуць паказваць розныя значэнні, таму што яны могуць:

• Выкарыстоўваць розныя індэксы (heat index vs humidex vs іншыя).
• Па‑рознаму ўсерадняць вецер (парывы vs устойлівы вецер, вышыня вымярэння, адкрытасць станцыі).
• Улічваць або ігнараваць сонечную радыяцыю і воблачнасць.
• Мець розныя правілы акруглення і парогі (“wind chill ніжэй X”, “heat index вышэй Y”).

Чаго «адчувальная» тэмпература звычайна не ўлічвае

Нават калі разлік правільны, яна звычайна не цалкам адлюстроўвае:

• Адзенне і ўзровень актыўнасці (бегчы vs стаяць).
• Кут сонца і прамое выпраменьванне (сонечны зімовы дзень можа адчувацца цяплей, чым падказвае wind chill).
• Цень vs сонца, мокрую скуру і лакальную абарону ад ветру.

Практычная выснова

Успрымайце «адчувальную» тэмпературу як хуткі паказчык камфорту/рызыкі, а не як замену рэальнай тэмпературы паветра:

• Для рызыкі пераахалоджвання глядзіце вецер + тэмпературу (умовы wind chill).
• Для рызыкі цеплавога стрэсу глядзіце вільготнасць + тэмпературу (heat index / humidex) і ўлічвайце сонца.