Вецер Чынук: «снегаед» Скалiстых гор

У заходняй частцы Паўночнай Амерыкі ёсць вядомы вецер, які здольны за некалькі гадзін ператварыць марозны зімовы дзень у мяккі, амаль вясновы. Ён называецца Чынук і часта атрымлівае мянушку «снегаед» — за тое, як хутка ён «з’ядае» снежны полаг.

Дзе дзьме Чынук

Чынук найбольш часта бывае ўздоўж усходніх схілаў Скалiстых гор, асабліва:

• у Альберце (Канада) — ваколіцы Калгары і Летбрыджа
• у ЗША — Мантана, Ваёмінг і суседнія раёны

Тут высокія горы і значныя перапады ціску ствараюць добрыя ўмовы для моцнага нізіннага (схілавога) ветру.

Як утвараецца Чынук

Чынук — гэта разнавіднасць фёну (нізыннага ветру). Звычайна працэс выглядае так:

1. Вільготнае паветра з Ціхага акіяна выціскаецца на ўсход да Скалiстых гор.
2. Падымаючыся па заходніх схілах, паветра астывае і кандэнсуецца, утвараюцца воблакі і ападкі — частка вільгаці губляецца.
3. Пасля пераходу праз хрыбет паветра становіцца значна больш сухім і пачынае спускацца па ўсходніх схілах. Пры спуску яно хутка награваецца з‑за сціску.
4. На перадгор’ях і раўнінах гэта ўжо цёплы, сухі і парывісты вецер — Чынук.

З‑за страты вільгаці пры ўздыме і нагрэву пры спуску тэмпература можа ўзрастаць на 10–20 °C і больш усяго за некалькі гадзін.

Як адчуваецца Чынук

Падчас Чынуку звычайна назіраюць:

• рэзкі скачок тэмпературы — ад марозу да ўстойлівага плюсу
• моцныя парывы ветру з боку гор
• хуткую адлігу і інтэнсіўнае раставанне снегу
• значна сухейшае паветра, якое можа сушыць скуру і слізістыя

Такія пацяпленні часта прыемныя, але часам прыводзяць да наступстваў:

• павышаюць лавінную небяспеку ў горах праз хуткае пацяпленне
• спрыяюць ледавым заторам і лакальным падтапленням пры рэзкім раставанні снегу

Чаму Чынук называюць «снегаедам»

Снег знікае асабліва хутка праз спалучэнне цяпла, сухасці і ветру:

• цёплае паветра паскарае раставанне
• сухое паветра ўзмацняе сублімацыю (калі снег пераходзіць адразу ў водную пару)
• вецер перамешвае паветра і паскарае абодва працэсы

Пасля моцнага Чынуку глыбокі снежны полаг можа прыкметна паменшыцца або амаль знікнуць за дзень‑два.

Чынук у жыцці рэгіёну

У супольнасцях каля Скалiстых гор Чынук — частка мясцовай культуры:

• падчас доўгіх халадоў часта кажуць, што «чакаюць Чынук»
• назвы некаторых месцаў і аб’ектаў звязаныя з гэтым ветрам

Для метэаролагаў Чынук — наглядны прыклад таго, як рэльеф і цыркуляцыя атмасферы ствараюць яркія лакальныя з’явы надвор’я.

Для метэаролагаў Чынук — наглядны прыклад таго, як рэльеф і цыркуляцыя атмасферы ствараюць яркія лакальныя з’явы надвор’я.